Niệm con,

Vừa rồi, tang lễ ni sư Tâm Thanh thầy gặp mới biết sư cô tác giả của bức thư gởi cho chùa xin các số Phật Ân cho đủ bộ và cô rất tâm đắc loạt bài gởi cho con, nên phô thành một tập riêng tặng bạn bè, rồi hỏi: Thầy gởi cho ai? Niệm nào? Thầy trả lời rằng: Niệm này là chung cho tất cả đệ tử xuất gia cũng như tại gia kể cả các học trò của thầy, thư này, cũng thế, hơn nữa, con biết rõ pháp tự của huynh đệ con, lớp đầu tiên thầy đều cho chữ Niệm, như : Định Niệm, Từ Niệm, Trí Niệm, Chánh Niệm, Chơn Niệm, Hiếu Niệm… mà gởi Niệm nào cũng được, vì con là tất cả, tất cả là con, phải vậy không Niệm !

Vừa rồi từ Đài Loan con điện về thăm thầy và vui vẻ báo tình hình Phật giáo ở xứ người, nghe cũng hay hay vui vui, xứ người ta thì vậy, còn xứ mình, có nơi Phật giáo còn bị cấm treo cờ trong dịp Phật Đản, con nghe thầy nói rồi ngạc nhiên, “Sao kỳ vậy?” có gì đâu mà kỳ! Khi lòng người chưa mở rộng, khi ý thức chưa thông, khi nghi ngờ và đố kỵ vẫn còn thì làm sao có cảm thông cởi mở!

Năm nay, PĐ 2549 tại chùa mình, hằng năm, lễ tưởng niệm Pháp nạn 1963 thầy đã khẳng định chỉ mục đích tri ân và niệm ân rồi ôn cố tri tân chứ không khơi dậy đống tro tàn quá khứ mà ôm mối bận lòng. Tại vì ngay cả các con, tiến sĩ, cử nhân Phật học, lịch sử Âu Á đều thông mà hỏi mục đích cuộc vận động 1963 của PG các con đều ú ớ, hỏi Đạo Dụ số 10 của ai, nội dung thế nào mà PG đòi hủy bỏ các con cũng mù mờ, bao nhiêu Phật tử đã hy sinh, bao nhiêu Thánh Tăng đã dùng nhục thân làm đuốc để cho Phật Giáo tồn tại, cho dân tộc bớt đau thương, các con cũng a á lắc đầu. Vậy thì làm sao các con có thể định hướng cho bước đi, nhất là trên đường lợi tha kiêm ái !

Vì vậy nên thầy muốn các con thấy rõ vấn đề, đôi lúc chính các con cũng hiểu một cách sai lạc thì chắc chắn hành động sai lạc mà trở thành kẻ vong ơn như một số người không chung thủy, không khí phách, không lập trường, đôi khi vì cái ngã, cái danh hư mà phải chịu những điều không nên chịu, nghĩa là “chịu đấm ăn xôi” mà đánh mất chí trượng phu, quân tử của người tu sĩ. Cuối cùng cũng chẳng có xôi mà ăn!

Ở xa, con thấy nhớ chùa, nhớ huynh đệ, nhớ thầy, bạn, nhớ VN, nhớ cả mùi chao thum thủm xứ Huế, nhớ cả tô canh chua của dì Vải người Nam, nhớ cả những buổi tụng kinh hằng giờ mồ hôi nhễ nhại, đó là tình cảm thiêng liêng, là những ký ức đáng quý, thầy thư này cho con mong con nhớ kỹ hơn một điều đó là sự kỳ vọng của mọi người ở nơi sở tu sở chứng của con nhiều hơn sở học.

Năm nay, thầy có cho vài chú vào các trường Phật học, và đặc biệt có 3 chú chuyển hướng không lên SG theo học vị thế gian mà quay về nội điển Phật học, thầy đã tán đồng và hoan hỷ khi các vị đó không còn ở SG.

Trước đây con có trình bày “Dường như dưới mắt thầy ai lên ở SG đều không tốt”, “Không phải thế” thầy đã giải thích cho con, không thể vơ đũa cả nắm, mía sâu có đốt, phương tiện học tập SG có thừa, học kiến thức văn minh SG có dư, nhưng SG cũng dễ kéo con người vào con đường sa đọa, nếu không có nhận thức và bản lĩnh trong cuộc sống. Huynh đệ của con có người đã rụng, rụng theo nhiều cách mà con đã thấy. Bây giờ con đã hiểu tại sao huynh đệ của con kẻ theo thế học, người theo Phật học và sự hướng dẫn dạy khuyên của thầy tùy theo mỗi người riêng lẽ. Sự ăn ở của các con khi rời chùa thầy cũng đã xử sự mỗi cách khác nhau.

Vừa rồi thông tư của GH số 211 ngày 30/10/04 đã bắt thang cho một số Tăng Ni vốn đã lung có cơ hội lung hơn, vốn đã kém kỷ cương có cớ để không khép vào khuôn khổ, thư văn viết: “Tăng Ni không ở chùa này có thể đến ở chùa khác miễn là đừng phạm trọng giới và luật pháp quốc gia”. Nghe có vẻ cởi mở tự do, thực tế là cái gì sau đó? Vậy cho nên có vị đã tự ý bỏ chùa, bỏ thầy chạy lung tung vẫn có chùa nhận, tạo rối loạn trong thiền môn, vì rằng, gặp thầy này khó đi tìm thầy dễ, ở chùa này khổ đi tìm chùa sướng, thấy chùa này nghèo đi tìm chùa khác giàu hơn thì giới nào, luật nào có vi phạm gì luật pháp quốc gia!

Niệm con,

Trong luật có câu: “Ngũ hạ dĩ tiền nghiêm tinh giới luật, ngũ hạ dĩ hậu phương nãi vấn pháp tham thiền”.

Huynh đệ của con có áp dụng không? Cũng trong thông tư ấy GH còn vô hiệu hóa An Cư – vì xưa nay có cấm túc An Cư mới tính một tuổi hạ, bây giờ không An Cư cũng tính. Họ bảo tính giới lạp chứ không tính hạ lạp. Do đó một số Tăng Ni đã xem thường việc An Cư. Thôi thì việc ấy của người ta, còn các con phải tuân lời Phật Tổ, An Cư lợi lạc cho đạo nghiệp của mình chứ không vì bất cứ một cái gì khác.

Như con đã biết, Phật giáo đến quốc gia nào mang sắc thái của quốc gia đó. Nhưng cốt lõi giải thoát của PG chẳng đổi thay. Trung Hoa thời chấn hưng Phật giáo, Thái Hư Đại Sư, bậc siêu phàm của Phật giáo trong thời đại cận kim, chủ trương cách mạng giáo lý, cách mạng giáo chế, cách mạng giáo sản mà cốt lõi giải thoát của PG không vì vậy mà biến chất, trái lại còn rạng rỡ hơn lên và PGVN cũng ảnh hưởng công cuộc chấn hưng đó trong suốt mấy mươi năm dù đất nước trong hoàn cảnh chiến tranh ly loạn, có những tu sĩ xếp y hậu, khoác chiến bào thể hiện lòng thương dân, yêu nước nhưng cũng giữ tròn giới hạnh đạo phong. Vậy mà khi đất nước thống nhất, dân tộc độc lập thì chúng ta phải chịu một cảnh huống đau lòng, lạm phát thầy chùa, lượng thì nhiều mà phẩm thì ít, ở ngoài xã hội đạo đức bị xói mòn, băng nhóm tội phạm khắp nơi, tham nhũng, hối lộ buôn lậu tràn lan, thâm thủng ngân sách quốc gia. Nhà cửa, cầu cống, đường sá làm nhiều mà chất lượng quá kém, chưa ở đã hư, chưa dùng đã sập, thấy mà đau, nghe mà xót, có người bảo đó là việc thế gian, chúng ta quan tâm làm gì cho mệt, cũng đúng một phần. Với thầy.

“Đời có đạo đời càng thêm đẹp,

Đạo không đời đạo độ cho ai ?’’

Nên việc nước là việc dân, mình là dân trong nước không thể nhắm mắt mà không biết, mà biết cũng chẳng làm được gì. Có người thở ra “gặp thời thế thôi thời phải thế” .

Trong dịp gặp Phó thủ tướng Vũ Khoan thầy đã thẳng thắn nói rằng: “Từ lâu, biết ai mà nói, nói mà ai nghe, nay có người nghe, ý dân xin nói, nói với con tim chân thành xây dựng, các Ngài đang lắng nghe, tôi cảm ơn và xin nghe cho rõ, hiểu cho thấu nỗi lòng. Tu sĩ chúng tôi cũng con dân đất nước vậy sao xin nhập hộ khẩu quá khó khăn, các ngài kêu gọi xóa đói giảm nghèo, kêu gọi đóng góp nhà tình thương, nhà tình nghĩa, vậy sao chùa hư xin sửa, chùa cũ xin trùng tu, chúng tôi xin phép năm cửa, bảy phòng, bốn cấp, ba bậc các ngài chỉ xem xét thực tế rồi một chữ “cho phép” mà cũng lắm nhiêu khê? Mọi người dân, ở phải có nhà, tu sĩ ở phải có chùa, người giàu xây lầu 5, 7 tầng, tu sĩ chúng tôi sửa bếp làm nhà ăn cũng bao phen lên xã xuống huyện mất thì giờ tốn tiền bạc, nắng nóng mưa lạnh mà các Ngài chẳng thương ! Lễ Phâït Đản, quốc tế công nhận, Liên Hợp Quốc rước xá lợi về thờ, mà Việt Nam chúng ta, học sinh vẫn đi thi, đi học, công nhân vẫn đi làm, xe hoa hạn chế, lễ đài cô đơn, tạo kẻ hở làm gì cho người ngoài xuyên tạc!”

Ngài Vũ Khoan có hứa xem xét và bây giờ chưa biết đến đâu.

Niệm ơi,

Thầy nói các điều trên để con thấy rõ vấn đề, vì tre tàn măng mọc, thế hệ thầy qua đi, thế hệ con tiếp nối, tiếp nối cái gì con suy tư mà xem!

Trong lễ khai giảng khóa 5 trường trung cấp Phật học Đồng Nai. Ban Tổ chức mời thầy phát biểu với tư cách đại diện bổn sư Tăng Ni sinh, thầy đã chân tình góp ý: “Cha Phật mới sinh con Phật, thầy Phật mới đào tạo nên trò Phật, tâm Phật mới làm được việc Phật; đem tâm của ma không thể làm việc Phật, có làm cũng biến việc Phật thành việc ma, cho nên trường Phật giáo là đào tạo cán bộ Phật giáo chứ không đào tạo cán bộ thế gian, nên đề nghị lược bớt những môn học chưa cần thiết, đừng nhồi nhét quá nhiều mà chất lượng thì ít để có thì giờ cho Tăng Niø tu tập, bất đắc dĩ mà dùng đến chữ “Trường”, có nội trú là ưu điểm nên sinh hoạt dưới mô hình Phật học viện ngày xưa thì tốt hơn”.

Niệm ơi,

Sở dĩ thầy phải nói rõ như thế vì trước đây, các Phật học viện: Báo Quốc – Huế, Hải Đức – Nha Trang, Huệ Nghiêm – Sài Gòn, Lưỡng Xuyên – Miền Nam… đào tạo biết bao tăng sĩ đa tài, lãnh vực nào cũng có khả năng phục vụ : Giảng sư, kinh sư, nghi lễ, trụ trì, hành chánh… mặt nào cũng giỏi. Còn bây giờ, có nhưng quá ít không đủ đáp ứng yêu cầu của sinh hoạt Phật sự mỗi ngày mỗi cấp thiết hơn, điều này với lứa tuổi như các con khó mà thấy được, dĩ nhiên, thầy biết, nói như thế có người sẽ cho thầy là thủ cựu, hoài cổ, mà họ có biết đâu với cái lối lãnh đạo và tổ chức giáo dục như hiện nay vì chạy theo thời đại, học vị, hình thức xa lần cái căn bản cốt lõi của chư Phật, chư Tổ. Có vài Tăng sinh ra trường trong đó có huynh đệ của con, chưa làm chủ lễ được một khóa lễ sám hối, một thời kinh nhập liệm, sử dụng pháp khí chưa rành, giảng giải Phật pháp không được, thảo một công văn không xong, không phân biệt được nội dung của đáp từ, diễn từ, đạo từ, huấn từ… Vì vậy, có người cầm máy thì nói lung tung, không nói được nội dung cần thiết, về hành chánh thì thông điệp lẫn lộn với thông tư, diễn văn trở thành báo cáo… dù văn chương họ rất giỏi, bằng cấp họ rất cao, địa vị họ rất lớn nhưng áp dụng vào thực tế thì… cười ra nước mắt. Các con phải biết đặt câu hỏi “Tại sao?” và trả lời thế nào, để tìm phương bổ cứu.

Niệm con,

Trong thâm tình sư đệ, thư cho con thầy nói hết sự lòng, viết hết tâm tư, trong nhà đóng cửa dạy nhau, lỡ có ai đọc được không tránh khỏi hiểu lầm, trách móc, dù thầy rất dè dặt, con phải hiểu rằng, thầy đề cập điều gì trong đây đều có chủ đích dù có điều không nên hoặc không cần nói nhưng thầy phải viết cho con, vì con là đệ tử của thầy, không nói thì con không biết; không biết thì nói và làm sai lầm, không biết thì dễ bị kéo lôi, dễ bị lợi dụng, sẽ bị bả lợi danh vây bủa từ đó mà rơi vào tội “Phản sư diệt Tổ” như một số đã làm.

Con có hỏi thầy về việc định hướng tương lai của chùa, của huynh đệ, thầy đã nói rõ trong lời cáo bạch trước quyển Kinh Di Giáo và văn Cảnh Sách của Sư ông dịch mà chùa đã ấn tống trong lễ Thành Đạo năm qua mà thầy xem đó là di chúc, mà có thì cũng nên truyền hiền chứ không truyền tử, hơn thế vạn pháp do duyên, cưỡng duyên dễ hư việc, việc Phật là việc chung ai có Phật tâm đều chung gánh, không nên như một trường hợp nọ một ghế mà hai bằng tiến sĩ giành nhau để đạo tình tổn thương nhiều đời khó hàn gắn. Kinh nghiệm đau thương đó cho chúng ta một bài học vô giá, đừng quên.

Đêm đã khuya, trong chùa im lắng, huynh đệ con đã ngủ, mấy chú điệu gác chân lên người nhau há hốc miệng mà ngáy, cái mùng chung lớn như vậy mà không đủ cho 4 chú điệu quay vòng. Chắc giờ này con đang học, thần giao cách cảm, con có nhảy mũi đó là lời nhắc nhở của thầy, của ba mẹ, của những ai đang nhớ và đang kỳ vọng nơi con.

Còn gì, thư sau Thầy viết tiếp.

Chúc con an lạc.

Trích Phật Ân số 9

PL. 2550