Niệm Con,

Trong cuộc sống chung quanh chúng ta, quan sát kỹ có những thay đổi từ trong đến ngoài, từ lớn đến nhỏ, từ trên xuống dưới, điều này không lạ với cái thấy của Phật giáo trong định luật vô thường, có điều sự thay đổi ấy nhanh hay chậm, tốt hay xấu, lên hay xuống mà thôi.

Thư này, với con, thầy thấy cần viết vài điều, vì những gì thầy viết cho con hôm nay đối với ngày mai nó đã hoàn toàn khác hẳn nhưng không phải vì vậy mà thầy không viết, nó có giá trị giai đoạn nhưng biết đâu sau này sẽ là sử liệu quý báu vì người thật việc thật đã hiển bày cụ thể trước mắt chúng ta, dĩ nhiên có những người, những việc không đáng nói nhưng có thể không đáng với người này nhưng rất đáng với người kia, không đáng nói ở nơi này nhưng lại rất đáng nói ở nơi khác, đó là Khế cơ, Khế thời và Khế xứ mà với thầy với con thì tất cả đều nên nói để có một cái biết, cái thấy rõ ràng tránh được cái biên kiến để dễ bị cái tội Kiến thủ. Câu chuyện “Thầy Bói sờ voi” là một bài học muôn đời có giá trị quý báu.

Vừa rồi, có rất nhiều Phật tử đến thăm chùa và hỏi thầy đã đào tạo được bao nhiêu đệ tử, đã có ai kế thừa sự nghiệp của thầy chưa?

Câu hỏi bình thường và đơn giản nhưng trả lời thì khó lắm, vô lẽ nói không mà cũng chẳng dám nói có, nói không thì mấy chục học trò, đệ tử lủ khủ, Cử nhân có, Giảng sư có, Thiền sư có, Kinh sư có, Trú trì có, sao gọi là không! Còn nói có thì có cái gì? Có hình thức hay nội dung; có thật chất hay chỉ có con người? Câu đầu đã khó câu thứ hai lại khó hơn, vì ai kế thừa? và kế thừa cái gì, kế thừa Đạo nghiệp ư? Thầy có đạo nghiệp gì đâu mà kế với thừa. Kế thừa sự nghiệp ư? Đã tu sĩ thì làm gì có sự nghiệp! Có lẽ Phật tử muốn hỏi “Để chùa lại cử ai làm Trú trì?” nếu vậy thì khó hơn nữa phải không con? Chữ Trú trì là Trú Pháp Vương Gia Trì Như Lai Tạng, thì tu sĩ đã là Trú trì rồi, chứ Trú trì người ta nghĩ chỉ là cái việc giữ chùa thắp nhang hầu Phật mà thôi.

Vậy mà người ta rất ham Trú trì, muốn làm Trú trì, năn nỉ, lạy lục, xin xỏ để được làm Trú trì, đem tiền đi mua Trú trì còn tệ hơn nữa là tranh giành, lập mưu, cướp giựt cho được cái chức Trú trì, phải chăng Trú trì là chức là quyền là có lợi có danh? Nếu quả như thế thì ôi thôi “Hai chữ lợi danh buộc chặt kiếp người làm sao mà giải thoát?”. Tuy nhiên, nói đi phải nói lại, có nhiều vị xưa cũng như nay làm Trú trì để tiếp Tăng độ Chúng, làm Trú trì để hướng dẫn tín đồ tu học theo Chánh Pháp, để có điều kiện mà Hoằng Pháp Lợi Sanh, giữ gìn tài sản của Tam bảo, phát triển cơ sở của Tăng Đoàn, những vị này do Phật bổ xứ, Hộ Pháp Long Thần che chở ủng hộ thì không muốn Trú cũng nên Trú, không muốn Trì cũng phải Trì, cần gì phải tranh giành xin xỏ. Phải không con?

Thực tế, có nhiều chùa, vị Bổn sư nỗ lực xây dựng mục đích làm cho Già lam hưng thịnh, nhưng đệ tử chẳng quan tâm góp sức, không để tâm tới việc nên hư của chùa mình, nếu với cái tâm giải thoát thì tốt, nhưng nếu với thái độ vô trách nhiệm thì trở thành kẻ “Ăn cháo đá bát” thì sao? Thái độ này khó chấp nhận rồi sau này khi Thầy Tổ viên tịch rồi lại sinh tâm tranh giành với huynh đệ, kéo lôi phe nhóm, chia rẽ tông môn, thái độ này lại đáng trách hơn nữa phải không?

Niệm ơi,

Con biết không, mấy ngôi chùa mà người ta cúng, thầy trò ta không có duyên, một cái ở Nhơn Trạch, một cái ở Vũng Tàu, một cái ở Đồng Nai, cả ba ngôi chùa này người ta đã bán, đã bán là có người mua. Xưa nay chưa có sự việc này, bây giờ mới có, có việc “Tu sĩ bán chùa” thì có việc “Người ta mua chùa” Giáo hội hiện nay đồng ý vì có phần, Chính quyền bằng lòng vì có lợi, tự do mua bán trong cơ chế thị trường XHCN thế thì vui hay buồn vậy con?

Bà N.L mua đất làm Thất cho Thầy T ở Xuân Lộc. Cụ K mua đất làm chùa cho Cô H.Đ ở Chơn Thành, tín tâm mạnh mẽ, hồ hởi phấn khởi được một năm, nay Thầy T và Cô H.Đ đã bán hết rồi, vô lẽ làm đơn đi kiện? Mà kiện ai? Ai xử? Đành thắp nhang hướng lên hư không “méc” với Phật, đức Phật chỉ cười im lặng, chúng sanh là vậy đó! Thấy vậy nên thầy nhắc con và cũng nhắc tự chính mình.

Một ngôi chùa Tổ khá lớn ở Long Hải, Sư cụ ngày xưa đạo cao đức trọng, nối nghiệp Tông môn, áp dụng Thiền môn quy cũ nghiêm túc nên chùa thịnh lắm, 25 năm qua khi hình thành GH mới một động cơ bất chính manh nha, vị đệ tử chiếm chùa của Sư cụ, Sư cụ cười viên tịch, đệ tử kế thừa chạy theo danh lợi, tin kẻ bất lương, quả báo nhãn tiền bị bệnh mất trí, nữ đệ tử khuynh loát, cắt đất chùa, ruộng chùa bán hết, chuyền tài sản của Tam Bảo về nhà, bỏ chùa hoang phế, tín đồ thối tâm, đầu hạ này thầy ấy xuôi tay trong đau khổ, chùa chẳng còn gì, bao đạo nghiệp tiêu tan! Một bài học cần tư duy mà hành xử, viết điều này thầy thấy tim nhói đau, đau buồn cho tình Sư nghĩa Đệ trong thời Pháp nhược ma cường, nỗi đau chung cho Phật giáo chúng ta !

Lãnh vực vật chất thì vậy, còn lãnh vực tinh thần? Niệm ơi, một Pháp lữ của Thầy ở D.G viên tịch, thầy đến giúp lo tang lễ, không quá hai tuần sau, đệ tử kế thừa muốn có chức có danh, muốn tỏ ra có bằng cấp, có học vị, thế là chí Thầy Tổ không nối, ý Thầy Tổ không theo, y chỉ ngay với quyền với thế. Vậy cho nên nói chữ kế thừa nó xa vời 180o. Xét ra cũng tội vì nếu trung thành với Thầy Tổ trong hoàn cảnh này thì bị nhiều thiệt thòi. Huynh đệ con, Đ.N, lập hồ sơ xin đi du học. Muốn ký giấy tờ dễ dàng? Được. Muốn đi sớm? Được. Muốn gì cũng được, miễn là đừng làm đệ tử ông M.T. Thì ra, ai có lập trường, ai giữ sĩ khí, đều được (hay bị) chiếu tướng cho đến khi chấp nhận “boø” hoặc “quỳ” thì muốn danh có danh, muốn lợi có lợi, muốn chức có chức, thấy đã sợ, điều này con nên nhớ kỹ, và vì vậy thầy đã cho phép các con muốn theo ai thì theo, muốn đi thì đi và cũng đã có đứa đi không nhìn lại, vui thôi.

Niệm con,

Lễ Phật Đản vừa qua nhiều người có vẻ phấn khởi, nhưng nhiều người thì suy tư, có người ngờ vực thiện chí của chính quyền, do đó ngờ vực luôn khả năng lãnh đạo của Giáo hội hiện tại. Tất cả đều có lý do riêng, nếu phân tích chúng ta sẽ thấy tất cả đều “dối” chỉ có cái “tâm” của Tín đồ đối với Đức Phật là “Thật” mà thôi và sức mạnh của Phật Giáo chúng ta cũng từ cái Tâm ấy, cái Tâm không ai cân nổi vì nó nặng hơn dãy núi Trường Sơn, nó cao đến chín tầng mây còn thấp, nó rộng mà bốn đại dương ghép lại vẫn không bằng, nhờ vậy mà cả 100 năm giặc Pháp phá hoại, 9 năm Đệ I Cọng Hòa của Diệm, 9 năm Đệ Nhị Cọng Hòa của Thiệu, 30 năm Xã Hội Chủ Nghĩa hiện nay chẳng có ai xử sự tốt với Phật giáo nhưng đều không làm suy giảm được cái tâm của tín đồ PGVN.

Ở Xuyên Mộc hai địa điểm hành lễ của hai Giáo hội, một bên được nhà nước yểm trợ lèo tèo hơn 100 người dự lễ. Một bên bị khủng bố, cản ngăn, số tham dự trên mấy ngàn người, các cấp lãnh đạo sáng suốt, nên thấy rõ vấn đề, còn nếu cứ cố chấp, kiến thủ sẽ chẳng được gì mà còn thêm phiền phức rắc rối. Ở Huế cũng vậy, dù Phật giáo Huế có truyền thống từ lâu nên sự sinh hoạt có nề nếp và tinh thần phục vụ, ý thức bổn phận cao hơn những tỉnh khác. Vì vậy có người nhìn PG Huế rồi tưởng các tỉnh khác cũng như Huế thì là một nhầm lẫn lớn. Con đã có dịp về Huế, gặp bạn bè, rồi có nhận xét sinh hoạt PG ở Huế rất chính xác, chỉ tội cho một số Tăng Ni trẻ muốn định cho mình một hướng tu và phụng sự Tam Bảo tốt vẫn đang hoang mang cũng là điều dễ hiểu.

Trước Phật Đản Thầy có nhận được một giấy mời của UBND Huyện khá lạ lùng vì nội dung nêu rõ “Lễ Phật Đản được LHQ công nhận là lễ Quốc Tế và kỷ niệm ngày GH PGVN thành lập đã 25 năm qua”, Thầy không tham dự và trả lời cho người trực tiếp đưa thư là Trưởng Ban Tôn Giáo xã vì 3 lý do:

1. 1. Việc kỷ niệm thành lập GH là việc của Giáo hội tại sao chính quyền mời, vậy rõ ràng cái Giáo hội này chính quyền tự xác nhận do chính quyền thành lập!
2. 2. Phật giáo có mặt với dân tộc Việt Nam đã 2000 năm, dân tộc Việt Nam cũng đã đón lễ Phật Đản 2000 lần, nay, chính quyền thấy LHQ công nhận là ngày lễ Quốc Tế mới thừa nhận theo, muộn quá phải không? Tại sao muộn vậy? Vì nếu không thừa nhận làm sao hội nhập được vào với Nhân loại với Quốc tế (nhưng dù sao có cũng hơn không)
3. 3. Thư mời dùng chữ trịch thượng thiếu văn hóa chứng tỏ trình độ hành chính quá non.

Thực tế phải thừa nhận lễ Phật Đản năm nay có sinh khí hơn các năm trước nhưng cũng chỉ bằng 1/10 của những năm còn chiến tranh, chưa giải phóng.

Niệm con,

Năm 1954 đến năm 1975 chiến tranh tàn khốc làm nát quê hương và mỗi mùa Phật Đản Phật giáo Việt Nam lên tiếng kêu gọi hòa bình, chấm dứt chiến tranh, vận động ngưng bắn ít nhất 24 tiếng đồng hồ để dân tộc đón lễ Phật Đản và đều được các phe lâm chiến hưởng ứng, nhắc vậy để các con thấy ảnh hưởng uy thế của Phật giáo Việt Nam trên quốc tế lúc ấy như thế nào. Trong nước, Phật giáo còn kêu gọi miễn thuế đò, thuế chợ, các lò sát sanh ngưng giết mổ heo bò, các Xí nghiệp, Trường học, Công sở nghỉ làm, nghỉ học để nhân dân vui đón ngày lễ Phật Đản và đều được hưởng ứng của tuyệt đại đa số nhân dân nên niềm vui tràn ngập mọi người, mọi nhà khắp hang cùng ngõ hẻm, so với bây giờ có vài chiếc xe hoa lèo tèo, vài lễ đài thưa thớt, công nhân vẫn đi làm, học sinh vẫn đến lớp, đò chợ, trạm thuế vẫn thu đều đều thì đã có gì đâu mà phấn khởi! Chưa nói đến một sự tổ chức theo đuôi không nhứt quán ví dụ có nhiều nơi cán bộ vẫn cấm tư gia Phật tử treo cờ, xe hoa chỉ cho đi quanh quanh một phạm vi nhỏ hẹp, có nơi Ban Trị Sự Phật giáo của Giáo hội này cấm GĐPT biểu diễn văn nghệ, cấm cắm trại mừng Phật Đản như ở Vũng Tàu, Đaklak (huyện Cư-Mgar…). Thầy thấy rõ cái chưa thành thật, chưa cởi mở, chưa nhất quán do nạn Sứ Quân hay chỉ thị mật, nếu có, về phía chính quyền không đáng trách vì đó là thủ thuật là chiến lược của họ, còn người lãnh đạo Phật giáo thì khó chấp nhận lối hành xử bị động và nhất là thiếu tinh thần trách nhiệm trên với Tam Bảo, dưới với tín đồ như vậy được, nhưng dù sao thời gian gần đây cũng thấy có tiến bộ hơn trước.

Một điều khó hiểu là trong các Pháp Lữ, Huynh Đệ chúng ta cái tâm lý cầu an quá nặng hay là lòng hỷ xả không đúng cách, im lặng trước những điều mà họ biết là không đúng như xin Tấn phong phải nộp lý lịch, Kiết giới An cư mời chính quyền đến chủ trì, các buổi lễ Phật giáo kể cả lễ Phật Đản ngay trước lễ đài sắp chỗ cán bộ ngồi chung với Hòa Thượng, họ mặc áo cụt tay, áo ngắn kể cả cán bộ nữ ngồi trước hoặc chung với các chiếc Y Hậu vàng… Điều này không phải là xã giao, là lịch sự mà chính là làm tổn hại tính xã giao và rất mất lịch sự chưa nói đến hủy hoại bản sắc văn hóa Phật giáo và Dân tộc Việt Nam. Cái lỗi này không do phía các cán bộ nhà nước mà do chúng ta mang tâm lý trọng nể quá đáng hay bợ đỡ, sợ sệt mà sinh ra, trong lúc chính nhiều vị cán bộ có tri thức họ rất áy náy khó chịu.

Tháng 2 vừa rồi, thầy Chứng minh một lễ Đặt đá xây chùa ở Đaklak một vị Phó Chủ Tịch Ủy Ban Nhân dân Huyện đến dự lễ, ông phát biểu rất mạch lạc, xúc tích, nhu hòa, không một câu, một chữ đề cập đến chính trị hay quảng cáo ca ngợi chế độ mà chỉ tán thán lịch sử Phật giáo Việt Nam rồi kêu gọi Phật tử nỗ lực đóng góp công sức cho ngôi chùa chóng thành làm đẹp cho quê hương vì lúc Bác Hồ còn sống Bác đã áp dụng Giáo lý Đạo Phật để tạo sức mạnh đoàn kết nhân dân xây dựng đất nước vì bác là người “Học trò nhỏ” của đức Phật. Mấy ngàn người vỗ tay kéo dài cả phút để tán thưởng, đó mới là một thái độ chính trị khôn ngoan hay quảng cáo cho chính quyền mà không ai chê trách được, vì biết thuận theo lòng dân, biết thu phục nhân tâm mà không tổn hại gì chính sách nhà nước cả.

Thế mà, Niệm ơi,

Chúng ta muốn xây một cái cổng chùa vì chùa nằm trong diện Khu Văn hóa, làm đơn trình xin chính quyền Xã, Xã đòi bổ túc bản vẽ và Sổ Đỏ, Thầy cũng chịu khó bổ túc đủ. Xã chuyển ra Huyện, Huyện không muốn cho, lấy cớ là chùa Phật Ân chưa đăng ký tên vào sinh hoạt với Giáo hội của nhà nước, như vậy để thấy rõ chủ trương của chính quyền và rõ hơn là GHPGVN hiện nay hoàn toàn do chính quyền lãnh đạo nên không muốn bất cứ ai nằm ngoài GH này, nếu nằm ngoài họ tìm cách “Triệt buộc”.

Những dòng này thầy viết cho con như đã nói là một nét chữ trong kho sử liệu của Phật giáo và Dân tộc Việt Nam trong giai đoạn này.

Trong lúc thầy viết thư này cho con thì Trung Nghiêm ở Mỹ gọi về hỏi thăm sức khỏe thầy và anh em huynh đệ, hỏi tình hình tu học, An cư, Phật Đản, rồi báo tin đã gởi về một máy giặt để anh em đỡ vất vả khi lao động xong cũng như tụng Kinh lễ Phật mồ hôi ướt áo, đúng lúc tối nay thảo luận đề tài “Tu sĩ Phật Giáo sống thế nào trong thời đại mới”. Thầy cười, chưa nói cái mới đã có cái máy giặt mới gởi về và liệu các Điệu có bị cái nạn “Sướng quá hóa cuồng” không đây.

Thăm con và con nên đọc kỹ để nhận ra ý thầy muốn nói với con.

Phật Ân tự, mùa sen 2550

Trích Phật Ân số 10

PL. 2551