Niệm con,

Trong thời gian gần đây chắc con đã nghe, đã thấy những sinh hoạt của Phật giáo có ảnh hưởng rất lớn đến tương lai của đất nước và của Đạo pháp.

Trong phạm vi nhỏ hẹp của thầy trò ta cũng không tránh khỏi những xao động nội tâm, và cũng ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt trong chùa, trong tông môn, trong huynh đệ, thầy muốn con nhìn rõ vấn đề, muốn nhìn rõ phải tư duy, phải tìm hiểu cặn kẻ không nên hấp tấp lại càng không nên kết luận vì ai cũng muốn có nhiều kẻ đồng tình, đồng ý, đồng cộng sự. Không khéo chúng ta sẽ là con chốt thí, sẽ là kẻ cầm cờ chạy hiệu, chưa nói tệ hơn là kẻ phá Phật mà tưởng mình có công.

Trong thư này, thầy muốn nhắc con rằng, trước hết con phải học kỹ lịch sử Phật giáo Việt Nam, nhất là thời đại cận kim. Lúc thầy trò ta chưa ra đời thì Thầy Tổ chúng ta đã lao tâm khổ trí tìm đủ cách để chấn hưng Phật giáo, phục vụ dân tộc trong hoàn cảnh nguy hiểm và rất khó khăn dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Phật giáo không những nằm dưới hai gọng kềm Quốc Cọng mà còn bị nhiều thế lực khác tấn công, thế mà các Ngài cũng vượt qua để có đến 06 Hội đoàn Phật giáo ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam ra đời mang trọng trách lớn lao đối với Phật, với dân, với nước.

Khi đất nước chia đôi (1954) Phật giáo cũng bị chia cắt, con cần hiểu rõ; hơn 20 năm chiến tranh loạn lạc, Phật giáo hai miền Bắc, Nam tiếp tục sinh hoạt dưới hai thể chế khác nhau và dĩ nhiên có nhiều cái khác nhau.

Thầy sinh ra và lớn lên (1938–2004) đã là nhân chứng của một giai đoạn hưng suy của Phật giáo, nhất là vụ tranh đấu 1963 với nền Cộng hòa nhân vị, sau đó với nền Đệ nhị Cộng hòa ở miền Nam, thầy thấy rất rõ bản chất của hai nền cộng hòa đó, họ luôn luôn muốn triệt hạ Phật giáo vì có ảnh hưởng lớn trong quần chúng, lại chiếm đa số nhân dân. Phật giáo mạnh, họ không khuynh loát đất nước được, không thực hiện chủ trương độc tôn, độc quyền, độc tài được, thế là Phật giáo trở thành nạn nhân của các chế độ. Nhưng cũng nhờ vậy mà Tăng tín đồ Phật giáo biết đoàn kết, thương yêu, đùm bọc che chở cho nhau, đào tạo nhiều bậc chân tu, tài đức siêu tuyệt, đứng ra lãnh đạo, hướng dẫn, tổ chức việc tu học của tăng tín đồ rất nề nếp, vững vàng, đúng đắn. Đó là nhân tố để có kết quả là sự hình thành của GHPGVN TN đầu năm 1964.

Còn ở miền Bắc thì sau khi đất nước thống nhất 1975 thì ai cũng thấy rõ vì chẳng ai che giấu làm gì! Và cũng từ cái mốc này, sinh hoạt Phật giáo trên toàn quốc đã chuyển qua một đoạn đường mới, trong bối cảnh mới và cũng xuất hiện những thuận tiện mới và những khó khăn mới.

Bản thân thầy, vì trách nhiệm, vì trực tính “Nói thật, nói thẳng, nói hết”, và hậu quả là đi cải tạo hơn 05 năm. Nói chữ “cải tạo” cho hay, cho đẹp chứ thật nghĩa là “ở tù” và sau khi về thì “Thân vô sở trú, nhi sanh minh tâm” (chữ của sư bà Viên Minh tặng) thầy nhắc điều này là một kinh nghiệm bản thân để con nhớ và cũng để kỷ niệm trong cuộc đời hoằng hóa của mình.

Niệm con,

Trong quá khứ, thời Pháp, thực dân và chính phủ bù nhìn của Pháp mua chuộc một số tu sĩ đứng ra thành lập Hội Phật giáo Thuyền Lữ, chúng sai sử hội này với chiêu thức “dùng Phật giáo phá Phật giáo”, nước cờ này họ thất bại hoàn toàn vì chẳng ai nghe. Hơn thế các Ngài lãnh đạo Phật giáo Việt Nam quá thông minh, đủ tài đức và vượt qua dễ dàng. Đến thời Ngô Đình Diệm cũng sách lược ấy, cũng một số Cổ Sơn Môn được Diệm nâng đỡ đứng ra phản đối vụ tranh đấu của Phật giáo, đến lúc cao điểm nhất, Diệm nắn ra “Ủy ban Liên hiệp bảo vệ Phật giáo thuần túy”. Nghe có đẹp không con? Nào là Liên hiệp, nào là Bảo vệ, nào là Thuần túy những mỹ từ này che đậy một âm mưu “diệt Phật giáo” trong kế hoạch “gậy ông đập lưng ông”. Nhưng Diệm cũng không thành công vì quần chúng Phật tử đã được quý Ngài lãnh đạo Phật giáo khai thị cho rồi, hơn thế, trình độ nhận thức của quần chúng đã cao, Diệm không đánh lừa được, nên sau đó ủy ban này cũng tự động xếp cờ cất trống. Đến thời Nguyễn Văn Thiệu lại một âm mưu khác, kích động óc địa phương, tư tưởng danh lợi, bè phái, Tổng thống Thiệu đã có chút thành công là làm Phật giáo mất đi một mảnh lớn để có cái “phe Việt Nam Quốc Tự” chống “phe Ấn Quang” nhưng rồi dần dần cũng phai mờ theo thời cuộc vì các Ngài thấy rõ dã tâm của Mỹ Thiệu. Tuy thế, cũng có nỗi đau dù chưa trầm trọng lắm!

Niệm ơi,

Thầy nhắc con vài nét của quá khứ để con thấy rõ hơn các thế lực ma vương, các âm mưu đen tối, vì vậy mà Phật giáo chưa bao giờ đựơc yên, nghĩa là “Cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng” dĩ nhiên thầy trò chúng ta cũng phải bị vây trọn trong vòng xoáy ấy. Khi thấy được vấn đề mới cho ta một tư duy mà quyết định cho mình một hướng đi đúng đắn.

Thấy tình trạng hiện nay, lớp Tăng Ni trẻ như chúng con, trẻ người non dạ, dù chúng con có bằng cấp, có học vị, có trình độ trong thời đại văn minh vi tính hiện thời, nhưng kinh nghiệm sống, kinh nghiệm về nhân tình thế thái, các con chưa đủ để đương đầu với ma vương, với quỷ dữ, nhất là với cái danh lợi vật chất. Con phải nhìn cho rõ, thấy cho đúng, Phật giáo đang bị thế tục hóa, đang bị nạn sư tử trùng, điều này với người có kinh nghiệm, không có gì khó hiểu, nhưng với các con, dưới mắt các con, thấy không có gì đáng lo ngại, vẫn thấy nó đẹp vì những hình thức, những mỹ từ, những báo cáo trau chuốt, màu mè! Chưa nói là láo khoét, lừa gạt. Thầy thấy những viên thuốc độc bọc đường đã được bày bán khắp nơi, trong chùa, ngoài ngỏ, trước sân và bây giờ thì người bán thuốc đó không ai khác chính anh em, huynh đệ, pháp hữu chúng ta mà không biết, chúng ta đang thắt thòng lọng vào cổ của nhau mà không hay. Niệm ơi, con nghe cho kỹ; chính thầy, trong buổi họp Giáo hội Huyện vì họ mời, lịch sự phải đi, phổ biến chuyện An cư kiết hạ do các cấp lãnh đạo Giáo hội chỉ thị: muốn An cư phải làm đơn xin phép, trong đơn có 07 con dấu, 07 chữ ký. Thầy phản đối vì quá rắc rối. Chính quyền trả lời “Thầy MT nói đúng, chính quyền chủ trương đơn giản hóa hành chánh, cái mẫu đơn này do Giáo hội các Thầy thảo ra chứ chính quyền không biết” mất mặt không con? Hỏi Giáo hội Huyện, Huyện đổ thừa do Tỉnh, hỏi Tỉnh, Tỉnh đổ thừa Trung ương. Hơi đâu mà truy cứu do ai cho mệt! Vậy đó, con nghĩ mà xem có phải do chúng ta không? Ai thắt thòng lọng vào cổ chúng ta?.

Vừa rồi, họp để lo lễ Phật đản, Tăng Ni đề nghị các chùa làm xe hoa để cúng dường cho có vẻ lễ lạc một chút. Vị Chánh đại diện trả lời “Giáo hội cấp trên không có chỉ đạo, nếu muốn, để hỏi chính quyền có cho phép không đã”. Hết ý kiến. Sau đó, thầy có hỏi chính quyền, họ bảo: “Chính quyền không hề cấm, chỉ yêu cầu nếu có xe hoa thì đừng tập trung diễu hành một lần, sợ trở ngại giao thông mà thôi”. Chừng đó để con thấy rõ vấn đề. Chưa hết, văn thư mời họp thì dùng chữ “để buổi họp đạt chất lượng cao. Các chùa có hoàn cảnh neo đơn. An cư phải xin phép, nếu không là An cư bất hợp pháp. Thọ giới mà không đủ hồ sơ thì chỉ “Thính giới” (nghe mà không thọ!? còn thọ mà không nghe!?). Thế mà, các con có lưu tâm để thấy vấn đề và rồi tiêm nhiễm, học đòi cái cách làm việc ấy để sau này ra lãnh đạo Giáo hội thì sẽ đưa PGVN tới đâu?

Có vị Pháp lữ Giảng sư cùng lứa với thầy, Ngài đã là Hòa thượng nổi danh, cho đệ tử học khóa Giảng sư, học về, vị đệ tử tuyên bố: “Thầy tôi Giảng sư, tôi cũng Giảng sư, nhưng tôi hơn ổng vì ổng không có giấy chứng nhận là Giảng sư Trung ương như tôi”. Xin miễn bàn! Vì không có chữ .

Vậy đó, đừng ai hiểu lầm là thầy muốn ám chỉ mà chỉ nói cho con nghe vài vấn đề để con thấy cái sự thật của nó mà tránh như tránh hố lửa.

Các thư trước, thầy cũng đã tâm tình với con vài vấn đề. Thư này, thầy nhắc con nhìn vào vài sự thật, phải biết ôn cố tri tân, nhớ chuyện cũ để thấy chuyện mới, vì chuyện mới nó có khác chuyện cũ là bao đâu, đôi lúc nó còn tai hại hơn, vi tế hơn, nên nếu hời hợt sẽ không thấy. Ví dụ: khi nói “GHPG” có nghĩa khác, nếu chỉ nói “Hội Phật giáo” (vô tình hay cố ý) nó có một nghĩa khác rồi, vì như vậy thì PG chỉ là một cái Hội như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Đá banh, thế thôi. Hay nói “chùa neo đơn” có nghĩa là cái chùa ấy không có Tu sĩ, không có Tín đồ, không có sinh hoạt gì cả, như một bà già neo đơn không nơi nương tựa, không có con cháu, không ai giúp đỡ tới lui. Hay chữ “Chất lượng cao” tức là người ta muốn ám chỉ Phật giáo như một món hàng không hơn không kém! Vậy có thể hỏi ai chủ trương hạ Phật giáo chúng ta xuống thấp như thế? Với mục đích gì và ai đã tiếp tay hưởng ứng chủ trương đó?!

Thêm một ý nhỏ về bản thân, các con gắng mà thúc liễm thân tâm. Ừ, nói chuyện này, thầy nhớ một Công an giao thông Phật tử đã nói với thầy: “Trước đây, chúng con có châm chước chút chút đối với quý Thầy, quý Cô đi xe ngoài đường, nay thì không châm chước gì hết vì quý Thầy quý Cô tu hành mà đi xe quá cỡ, cũng lạng lách, không khác gì lớp thanh niên bụi đời nên chúng con cũng bớt phần kính nể. Các Cô thì khăn trên đầu bay phất phới như bờm ngựa, các Thầy thì cái tà áo siu, tay áo rộng cũng phất phới như “Béc man”. Thấy ai đi xe đàng hoàng, tử tế, kể cả người thế gian chúng con cũng không phạt, nếu có lỗi chỉ nhắc nhở, thế mà các Thầy các Cô là kẻ tu hành mà phong cách thì tệ quá nên phải phạt cho chừa”. Vậy đó, các con nghĩ thử do ai? Con đừng cho những việc này là tầm thường, nhỏ nhặt, nó có ảnh hưởng rất lớn đến uy tín chung.

Con nhớ kỹ.

Trích Phật Ân số 8

PL. 2549